همسرش حرام نمىشود . زيرا صدق امّ زوجه بر او نمىشود ولى اگر بقاء مشتقّ منه شرط نباشد ، مرضعهء دوّمى نيز حرام بر همسرش مىشود . زيرا به زوجهء همسرش شير داده و امّ زوجهء شوهرش مىشود . شاهد بر مدّعا ، آنكه شهيد نيز زوجه ، امّ زوجه و زوج را با آنكه از جوامد هستند به عنوان مشتقّ مطرح كرده و مسئله را مبتنى بر صدق اين عناوين به عنوان مشتقّ دانسته است . 331 - صفات خارج از ذات چند نوع بوده و چه فرقى باهم دارند ؟ ( توضيح از خارج ) ج : بر دو نوع است : 1 - عرض : مانند سواد و بياض كه ذات متّصف به آنها را اسود و ابيض گفته و اين صفات داراى حقيقت و ماهيّت خارجى مىباشند ولى قائم به غير بوده و هميشه در ضمن غير كه جوهر و ذات باشد عينيّت پيدا مىكند . 2 - عرضى : مانند عناوين اعتبارى كه داراى حقيقت و ماهيّت خارجى نبوده بلكه از ملاحظهء اتّصاف ذات با آن صفت انتزاع مىشوند . به عبارت ديگر ، اين صفات داراى حالت برزخى بوده و وجودشان چيزى بين وجود ذهنى و عينى مىباشد . همانند زوجيّت ، ملكيّت ، اخوّت ، بنوّت . 332 - بنا بر اينكه جوامدى همچون زوج ، زوجه ، حرّ و رقّ داخل در محلّ نزاع باشند تعريف مشتقّ چيست ؟ ( فعليه كلّما كان . . . و ان كان جامدا ) ج : مىفرمايد : مشتقّ به كلماتى گفته مىشود كه مفهومشان منتزع از ذات شود به ملاحظهء اتّصاف ذات به يك صفت خارجى كه اين صفت خارجى نيز فرقى ندارد كه عرض باشد يا عرضى . بنابراين ، مشتقّ در علم اصول اعمّ از مشتقّ در علم صرف خواهد بود . 333 - فرق بين آنچه كه مفهومش منتزع از ذات به ملاحظهء اتّصافش به صفت خارج از ذات بوده با آنچه كه مفهومش منتزع از مقام ذات و ذاتيّات باشد چيست ؟ ( و هذا بخلاف . . . باقية بذاتيّاتها ) ج : مىفرمايد : اولا : آنچه مفهومش منتزع از ذات به ملاحظهء اتّصافش به صفت خارج از ذات باشد عين ذات نبوده و از حقيقت و ماهيّت ذات منتزع نمىشود . مثل ضارب كه حمل